شکاف کام و لب از شایع‌ترین نقص‌های مادرزادی در نوزادان در بدو تولد است. این شکاف‌ها زمانی به وجود می‌آید که اجزای صورت جنین در حال رشد به صورت کامل بسته نمی‌شود ;i به عنوان نقص‌هایی مجزا از تولد هستند و اغلب به ‌دلیل شرایط ژنتیکی یا سندرم‌های ارثی به وجود می‌آیند. این‌ موارد مادرزادی با جراحی قابل درمان هستند و با درمان به‌موقع می‌توان از عوارض‌ ناشی از آن پیشگیری کرد. فقط کافی است که اطلاعات شما در این زمینه کافی و به‌روز باشد.

درمان شکاف لب | دکتر صفا متوسلی

شکاف کام و شکاف لب در نوزاد

پارگی یا بسته نشدن لب چنین را لب‌شکری و شکاف سقف دهان را شکاف کام می‌گویند. این موارد روی زیبایی فرد تأثیر دارد و در صورت برطرف نشدن می‌تواند باعث ایجاد برخی مشکلات روحی در آینده شود. شکاف لب و کام معمولاً در هنگام تولد بلافاصله تشخیص داده می‌شود. شکاف کام مانند شکاف لب روی ظاهر تأثیر نمی‌گذارد اما شایع‌ترین شکاف فقط در عضلات کام رخ می‌دهد که در پشت دهان قرار دارد. این نوع شکاف اغلب در هنگام تولد قابل تشخیص نیست و ممکن است تا زمانی که این علائم ایجاد نشود قابل تشخیص نباشد.

دلایل ایجاد شکاف کام و شکاف لب

شکاف‌های لب و کام زمانی به وجود می‌آید که بافت‌هایی در صورت و دهان کودک به‌درستی به هم جوش نمی‌خورند. بافت‌هایی که لب و کام را تشکیل می‌دهند معمولاً در ماه‌های دوم و سوم بارداری به هم جوش می‌خورند اما در نوزادانی که دارای شکاف لب و کام هستند هرگز به هم جوش نمی‌خورد و یا فقط به صورت جزئی اتفاق می‌افتد اما محققان معتقدند عوامل محیطی، ژنتیکی و وراثتی می‌توانند در بروز این مشکل مؤثر باشند. کمبود فولیک اسید در مادران باردار، مصرف بعضی از داروها، مصرف سیگار و دخانیات، الکل، برخی از بیمار‌ی‌ها‌ی دوران بارداری، سن بالای پدر و وجود استرس در دوران بارداری از عوامل ایجاد شکاف کام هستند، ولی به‌طورکلی علت قطعی این عارضه هنوز کشف‌ نشده و ناشناخته است.

عوارض جانبی شکاف‌ کام و لب

شکاف لب و کام می‌تواند والدین و نوزادان را با مشکلات مختلفی روبه‌رو کند که البته بیشتر به نوع و شدت شکاف بستگی دارد. برخی از این عوارض می‌تواند به شکل زیر باشد:

مشکلات تغذیه‌ای: یکی از اصلی‌ترین نگرانی‌ها پس از تولد، تغذیهٔ نوزاد است. نوزادانی که شکاف کامل لب و شکاف کام دارند توانایی گرفتن سینهٔ مادر یا شیشه‌شیر‌های معمولی را ندارند. در این مورد باید از سرشیشه‌های مخصوص استفاده کنند و یادتان باشد که شیردهی برای این کودکان حائز اهمیت است.

عفونت‌های گوش و کاهش شنوایی: نوزادانی که شکاف کام دارند نسبت به آنهایی که شکاف لب دارند بیشتر در معرض خطر افزایش مایع گوش و کاهش شنوایی هستند، چون مایع بیشتری در گوش میانی آنها ساخته می‌شود و در صورت درمان نشدن عفونت گوش ممکن است باعث کاهش شنوایی شود. برای پیشگیری از این اختلال معمولاً از لوله‌های خاصی استفاده می‌شود تا این مایع تخلیه شود و شنوایی آنها سالانه توسط پزشک بررسی خواهد شد.

مشکلات گفتاری: کودکان مبتلا به شکاف کام و لب می‌توانند دچار مشکل در صحبت کردن مشوند. صدای این کودکان به خوبی انتقال داده نمی‌شود و ممکن است صدایشان تودماغی و غیرقابل فهم شود. البتهٔ همۀ کودکان این مشکل را ندارند و برخی از مشکلات گفتاری کاملاً با جراحی برطرف می‌شوند اما برخی نیز نیاز به اقدامات اضافه‌تر مثل تمرینات مکرر با گفتاردرمانگر و حتی جراحی‌های بعدی دارند.

مشکات دندان یا فک: به دلیل عدم تکامل کامل دهان، دندان‌ها می‌تواند به هم ر‌یخته، نامنظم و گاهی در محل شکاف لب و کام دربیایند که لازم است برای رفع این مشکلات کودک تحت نظر یک دندان‌پزشک کودکان باشد و شاید نیاز به ارتودنسی دندان باشد.

ایجاد حالت خفگی هنگام غذا خوردن: هنگام شیر خوردن به دلیل یکی بودن راه‌های دهان و بینی در این کودکان، شیر می‌تواند وارد بینی نوزاد و ایجاد حالت خفگی شود. برای رفع این مشکل باید شکل درست شیر دادن را از پزشک بپرسید. درصورتی‌که روش صحیح شیر‌دهی به مادران آموزش داده شود، این مشکل به وجود نمی‌آید.

اختلال در ظاهر کودک: به دلیل تفاوت ظاهر ‌و مشکلات تکلمی، این بچه‌ها گاهی می‌توانند طی مراحل درمانشان دچار نبود اعتمادبه‌نفس و مشکلاتی از این قبیل شوند.

درمان شکاف کام و شکاف لب

شکاف لب در اسکن آنومالی اغلب قابل تشخیص است، اما تشخیص شکاف کام داخل دهان جنین دشوار است و اغلب مشاهده نمی‌شود. در هر صورت شکاف لب و کام قابل درمان است. این درمان از بدو تولد نوزاد آغاز می‌شود و تا نوجوانی طول می‌کشد. نوع درمان در این کودکان با توجه به شدت مشکل در کودک بررسی و پیگیری می‌شود. جراحی معمول‌‌ترین روش درمان شکاف کام است که با بزرگ‌تر شدن کودک ممکن است نیاز به جراحی‌‌‌های بیشتری نیز وجود داشته باشد اما معمولاً در همان نوزادی این مشکل برطرف می‌شود.

هدف از درمان شکاف لب و کام، بهبود توانایی کودک برای نوشیدن، غذا خوردن، صحبت کردن و شنیدن خوب و معمول و داشتن ظاهری طبیعی است. درمان کودکان با شکاف لب و کام به صورت تیمی انجام می‌شود. این تیم می‌تواند شامل جراح پلاستیک، ارتودنتیست‌، متخصص ENT یا همان متخصص گوش و حلق و بینی، گفتاردرمانگر، متخصص اطفال، متخصص گفتاری و روانشناس باشد.

یادتان باشد مهم‌ترین مسئله‌ای که والدین باید به آن توجه داشته باشند، گفتاردرمانی بعد از جراحی است. کودکانی که شکاف‌های عمیقی دارند بعد از جراحی بیشتر با مشکلات گفتاری مواجه می‌شوند و والدین باید به صورت مرتب با گفتار درمانگر در ارتباط باشند.

تماس بگیرید